کد خبر: ۳۰۲۵
تاریخ انتشار: ۱۶ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۱:۵۱

 تولد و خاندان

آیت‌الله محمدصادق (محی‌الدین) حائری شیرازی، به سال 1315 در شیراز و در خانواده‌ای اصیل که به تعبیر وی «رغبتشان الی الله بود» به دنیا آمد. پدر ایشان «آیت‌الله عبدالحسین حائری»، مجتهدی زاهد و عارف، و مادرشان، بانویی مسلمان و پارسا بودند که در دوران منع حجاب رضاخانی، نزدیک به 25 سال به اعتراض در خانه نشست. نسب معظم‌‌له از جانب پدر به «مقدس اردبیلی» و از جانب مادر، به سادات «صفی‌الدین اردبیلی» می‌رسد.

جوانی

آیت‌الله حائری شیرازی(ره) تحصیلات کلاسیک خود را تا دیپلم ریاضی، در شیراز گذراند. در این دوران بود که با عارفِ حکیم، «حاج محمداسماعیل دولابی» آشنا شدند و در زمره‌ خواص ایشان درآمدند. خود آیت‌‌الله حائری نوع ارتباطشان با آقای دولابی را دوستی توصیف می‌کند و آیت‌‌الله بهجت(ره) را استاد معرفی می‌کردند.

وی در سال تحصیلی 34-35 به‌قصد شرکت در کنکور و ورود به دانشگاه، به تهران آمد؛ اما مأموران رژیم پهلوی او را از تحصیل در دانشگاه بازداشتند. ایشان از آن ‌پس به دلیل درک وجود جوهر استقلال در نظام طلبگی، در سال 1335 به تحصیل علوم حوزوی روی آورد.

تحصیلات حوزوی

در دوره سطح در شیراز، از محضر درس «آیت‌الله بهاءالدین محلاتی» و «آیت‌الله شیخ محمدعلی موحد» بهره وافر بردند و این دوره را که طلاب معمولاً در ده سال تمام می‌کنند، با روزی ده ساعت درس و مباحثه و تدریس، به‌طور کم‌نظیری در حدودً چهار سال به پایان رساندند. پس از فراغت از دروس سطح، برای ادامه‌ تحصیلات حوزوی به قم هجرت کرده و در درس خارج حضرت امام خمینی، آیت‌الله‌العظمی بروجردی، آیت‌الله داماد و آیت‌الله اراکی؟رهم؟ به کسب فیض پرداختند.

ایشان در مدت حضور در قم، به دعوت آیت‌الله قدوسی، به تدریس در مدرسه حقانی پرداختند و دروس ایشان با استقبال چشم‌گیر طلاب همراه بود. آیت‌الله حائری شیرازی(ره) از دوران تحصیل چنین یاد می‌کنند:

 

در دوران طلبگی در قم، مرتب به کتابخانه مسجد اعظم می‌رفتم. اولین مشتری آن‌ها و آخرین نفری که از آن‌جا بیرون می‌رفت، من بودم. روزی سه نوبت به کتابخانه می‌رفتم و مطالعه می‌کردم. چون کتاب نداشتم حافظه‌ام قوی شد و توانستم خیلی از مطالب و چیزهای دیگر را به خاطر بسپارم؛ تا جایی که توانستم در شصت‌سالگی قصاید «سید اسماعیل حمیری» و قصاید اول و دوم «مُعلَّقات سَبع» را حفظ کنم و به‌طور روان از اول به آخر و بالعکس بخوانم!

مبارزات

همزمان با نهضت امام خمینی(ره) ایشان نیز به حامیان و مبلّغان نهضت پیوست و با مرکز قرار دادن «مسجد شمشیرگرها» در شیراز، به تربیت نیروهای انقلابی ‌پرداخت. ایشان در این دوره، به دلیل فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی، چندین بار بازداشت، زندانی و تبعید شدند و بر اثر شکنجه‌های ساواک، آسیب‌هایی جسمی بر ایشان وارد شد. ایام تبعید را در شهر «فومن» و در اتاق کوچکی در منزل همشیره آیت‌الله بهجت(ره) سپری کردند و در این مدت توانستند ضمن فراگیری زبان گیلکی، برخی از جوانان این شهر را نیز با افکار خویش آشنا کنند.

امام خمینی(ره) در نامه‌ای که از پاریس برای برادرشان آیت‌الله پسندیده(ره) فرستادند، چنین می‌نویسند:

«رسیدگی بعضی از زندانیان و احوال‌پرسی از خودشان یا اقوامشان لازم است؛ مثل آقای دستغیب و آقای حائری شیرازی و...»

در سنگر انقلاب 

پس از پیروزی انقلاب اسلام، مدتی به تدریس در دانشکده الهیات پرداختند. سپس در اولین دوره مجلس شورای اسلامی از سوی مردم شیراز به مجلس راه یافتند و ریاست کمیسیون اصل 90 را بر عهده گرفتند. در ماه‌های نخست که لانه جاسوسی به تصرف دانشجویان پیرو خط امام درآمد، در جمع آنان حاضر شدند و به تغذیه فکری و معنوی آنان مبادرت ورزیدند.

با شهادت آیت‌الله دستغیب(ره) از سوی حضرت امام خمینی(ره) نخست به امامت جمعه و سپس به نمایندگی ایشان در استان فارس برگزیده شدند. ایشان در دوره اول و دوم خبرگان رهبری، به نمایندگی از مردم فارس به مجلس خبرگان راه یافت و پس از رحلت امام خمینی(ره) به عنوان اولین مخالف شورایی شدن رهبری، سخنان مؤثری را در این مجلس ایراد نمودند كه در نهایت منجر به رأی نیاوردن موضوع رهبری شورایی گردید.

آیت‌الله حائری از سوی مقام معظم رهبری و نیز به دعوت برخی دست‌اندرکاران کنفرانس‌ها و سمینارهای خارج از کشور، برای تبلیغ و تبیین دیدگاه‌های نظام جمهوری اسلامی، به دیگر کشورها سفر می‌کرد و مقید بود که در آن محافل به زبان اسلام (عربی) سخن بگوید.

از دیگر فعالیت‌های ایشان حضور چشم‌گیر در دوران دفاع مقدس و در مناطق جنگی بود. تصریح برخی فرماندهان سطوح بالا همچون شهید صیاد شیرازی، شهید ابراهیم همت؟رحهم؟ و سردار رحیم صفوی به استفاده معنوی و حتی نظامی مسئولان از ایشان، گویای ثمرات فراوان این حضور پرشور است.

فعالیت‌های علمی و دیدگاه‌ها

علاوه بر دروس فقه و اصول، ایشان به‌طور خاص در علم اخلاق و علم تفسیر و شرح نهج‌البلاغه صاحب نوآوری‌های جالبی هستند و سال‌ها در حوزه و دانشگاه به تدریس تفسیر قرآن و اخلاق و نهج‌البلاغه مشغول بودند. وی در کنار علوم حوزوی، ده‌ها سال مشغول تفکر، تحقیق، پژوهش، مناظره و تدریس در حیطه‌ مبانی انسان‌شناسی، اقتصاد، جامعه‌شناسی و تربیت اسلامی بود.

در موضوع پول و بانکداری اسلامی و روش حذف ربا از اقتصاد، نظریه و راهکار عملی داشتند و سالیان درازی به تبیین این نظریه در محافل حوزوی و دانشگاهی پرداخته و با بسیاری از علمای حوزوی و اساتید دانشگاه در این باره به مناظره و بحث پرداختند.

سلوک عرفانی

معظم‌‌له در زمره‌ سالکان کتوم و اهل راز بود که از همان آغازین سال‌های نوجوانی و جوانی، در تربیت و ارشاد بزرگان سیر سلوک و عرفان قرار گرفتند. درباره شیوه سلوک عرفانی، آیت‌الله حائری به‌شدت معتقد به «عرفان فقاهتی» بود و تفاوت عرفان ناب شیعی از عرفان صوفیه و دراویش را در نقش فقاهت در عرفان می‌دانست و می‌فرمود:

 

[تصوف یعنی توجه به] حالات، بدون رعایت حدود الهی و خالی از چهارچوب؛ [یعنی] هر چیزی که حال گفت، عمل کنیم. [مثلاً] حالش اقتضا کرد که جواب سلام کسی را ندهد و جواب ندهد! این تصوف است. [اما] عرفان، این طور نیست. [سالک،] حال را باید کنترل کند. باید بنده‌ حال نباشد. بنده‌ی تکلیف و چهارچوب باشد. اگر وظیفه‌ شرعی این است که جواب سلام بدهد، برخلاف حالات خودش جواب سلام بدهد.

در کلام دیگران

از بزرگانی که با آیت‌‌الله حائری ارتباط داشتند یا وی را می شناختند، سخنانی نقل شده که حاکی از جلالت شأن و بزرگی شخصیت ایشان دارد. به برخی از این سخنان که در زمان حیات معظم‌‌له ایراد شده، اشاره می‌کنیم:

 

آیت‌الله مکارم شیرازی:

ایشان را سالیان سال است که می‌شناسم و با روحیات ایشان آشنا هستم. از نظر مقام علمیت، مقام علمیت ممتازی دارد؛ هم در علوم دینی و هم در علوم روز. من در طی این مدت، هیچ‌گونه موردی که مخالف موازین اسلامی باشد، در ایشان ندیدم و این را می‌توانم در مورد ایشان گواهی دهم. ایشان در مسائل اقتصادی هم صاحب‌نظرند و می‌توانند راهنمایی‌های خوبی به مسئولان کشور بکنند. وقتی انسان زندگی ایشان را از نزدیک ملاحظه می‌کند، زندگی بسیار زاهدانه‌ای دارد. تواضع در حد عالی در ایشان است. برای اسلام حتی اگر لازم باشد، به کلیسا می‌رود.

 

آیت‌الله‌ سبحانی:

آیت‌الله حائری شیرازی، استاد اخلاق اسلامی است؛ از نظر بیان و عملاً نیز آن را مجسم می‌کنند. در طی سفری که با ایشان در عمره بودیم، آن‌چنان تواضع و فروتنی از خود نشان داد که دوستان و همراهان را غرق خجالت می‌کرد.

 

آیت‌الله سید محمد فقیه:

ایشان از همان زمان، طلبه‌ای کوشا و فعال و جست‌وجوگر بود. کتاب‌های خارجی را زیاد مطالعه می‌کرد. بیشتر اوقات در حال تحقیق بود؛ نه‌تنها در زمینه فقه، بلکه در مسائل ریاضی و حتی کشاورزی هم مطالعه داشتند ... ایشان جوشش فکری عجیبی دارند. [به من] فرمودند: «در مدت چهل روز زبان ترکی را یاد گرفتم!» خودم شاهد بودم که گاهی از اهواز عرب‌زبان‌ها می‌آمدند و ایشان به زبان عربی با ایشان صحبت می‌کردند؛ یا مثلاً سفیر لهستان که به شیراز آمده بود، به زبان انگلیسی با آیت‌الله حائری صحبت می‌کرد. ایشان بعد از حضرت امام(ره)، علاقه و اخلاص زیادی نسبت به مقام معظم رهبری دارند. یک‌زمانی می‌فرمودند: «اگر من کسالتی پیدا کردم، مرا خدمت آقا ببرید تا ایشان دعا کنند».

 اسقف پیر گیاکومو گرامپا (رئیس هیئت اسقفان سوئیس): به شدت تحت تأثیر شخصیت این روحانی بزرگ قرار گرفته ام و با شنیدن سخنان ایشان، تکان خوردم.


منبع: دوماهنامه خُلُق

Bookmark and Share
ایمیل مستقیم: info@salmanpress.ir
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: